U bent hier : Homepagina » Duikschool » Artikels » Als je al eens alleen duikt, ben je niet de enige ! Is Buddy-Duiken (...)

Als je al eens alleen duikt, ben je niet de enige ! Is Buddy-Duiken verleden tijd?

Veiligheidsaspekten - deel 4

D 27 september 2014     H 17:27     A Karel Vanlauwe    


agrandir

Sommigen vinden dat het delen van je ervaring onder water het geheel aangenamer maakt, anderen zoeken de eenzaamheid op en willen alleen met de natuur zijn.

Als er gedebatteerd wordt over alleen-duiken of solo-duiken, dan gaat het bijna altijd over de veiligheid. « Je neemt je leven in eigen handen », zeggen de tegenstanders. « Zo hoort het ook te zijn », zeggen de voorstanders.

Doe ik het of doe ik het niet ? Die beslissing ligt uiteindelijk bij jezelf, niet bij de federatie.

Maar het is wel goed om er even over na te denken vooraleer je de beslissing neemt.

1. Is Solo-duiken gevaarlijker dan buddy-duiken?

« Natuurlijk », is het officiële antwoord dat je van elke federatie krijgt, evenals van de meeste instructeurs, althans als ze aan het lesgeven zijn. « Natuurlijk niet », zeggen de solo-duikers, die zeggen dat ze geen gevaarlijk buddy kunnen tegenkomen, bvb. (zie later)

De statistieken geven ook geen antwoord. De recentste DAN-verslagen beschrijven 474 doden van 1992 tot 1996 waarvan 62 solo-duikers (13%).

Is dit nu veel of weinig ?

Niemand weet hoeveel solo-duikers er zijn en hoeveel duiken ze jaarlijks doen. In ongeveer 2/3 van de fatale buddy-duiken kwam het slachtoffer alleen te zitten zonder buddy. Is dit nu een veroordeling van het solo-duiken of van het buddy-systeem ? Hoe dikwijls heeft de scheiding bijgedragen tot het ongeval ?

Onmogelijk te zeggen. Maar het feit dat buddy-duikers, bewust of onbewust, dikwijls alleen komen te staan in een crisis pleit wel voor het aanleren van enige autonomie als duiker bij problemen.

2. Ik voel me veiliger met een buddy. Wat is daar mis mee ?

Niets. De ideale buddy, die competent is, kalm en altijd een oogje in het zeil houdt , is absoluut een aanrader. Maar, spijtig genoeg, zijn deze buddy’s dun gezaaid.

Het andere uiterste, de nonchalante, arrogante met niets rekening houdende buddy is duidelijk een gevaar maar is, gelukkig, ook zeldzaam.

Het is wel zo dat diepe duiken, duiken met enig risico om vast te komen zitten, waarbij ook het effect van dieptedronkenschap om de hoek komt kijken, pleiten voor een buddy.

Terwijl rustige duiken in helder, warm water, alleen zouden kunnen gebeuren.

Men mag waarschijnlijk stellen dat de gemiddelde buddy tijdens de gemiddelde duik de veiligheid verhoogt, toch tot op een bepaald niveau.

Als alles fout gaat, geeft een buddy tenminste de mogelijkheid tot redding.

Een solo-duiker moet zichzelf zien te redden. Echter met slechts 9 solo-duikers bij dodelijke ongevallen in 1996, kan dit aspect van het duiken zeker niet als ronduit gevaarlijk bestempeld worden.

3. Kan het risicovan solo-duikenbeperkt worden?

In duiken (zoals in het gewone leven) is niets ’absoluut ’ veilig of onveilig/gevaarlijk. Je kan alleen maar de graad van risico beperken. Dit is ook zo bij solo-duiken en meer bepaald door je materiaal in orde te houden, je duikkennis, je conditie, je omgevingsbewustzijn en je houding.

4. Materiaal voor Solo-duiken

  • Voldoende luchtvoorraad

Het betekent hier niet een octopus, maar wel een klein extra flesje of een spare-air, afhankelijk van de diepte en de omstandigheden. Onvoldoende lucht was de hoofdoorzaak van de 9 doden in 1996, 11% van het totaal.

  • Een hoog-performante ontspanner

Dit is een ontspanner die ook bij zware ademnood voldoende lucht geeft. Niet alle ontspanners voldoen aan deze eis. Dit is door objectief onderzoek aangetoond.

  • Goed onderhouden materiaal

Een jaarlijks nazicht van de ontspanner is een must (niet alleen voor solo-duikers).
Ook een test van de manometers is erg belangrijk. Elk jaar weer zijn er erg
dodelijke ongevallen gerapporteerd waar de manometer toch nog tientallen bar aangeeft. Ook de reddingsvest en zijn inflatorslang zijn een kritiek punt. In ongevalsreportages kan je vaak melding tegenkomen van een vest die niet kon opgeblazen worden om één of andere reden.

  • Voorwerpen om te snijden

Een scherp mes en een schaar zijn nodig, vooral dan in water met onzichtbare nylon-draden. Deze moeten zo bevestigd zijn dat je er met beide handen aankan.

  • Oppervlakte signalisatie

Zowel visuele als auditieve hulpmiddelen moeten meegedragen worden. Eén hoofd in het water is minder zichtbaar dan twee !

5. Vaardigheden voor soloduikers

De basiskennis is essentieel, die kennis die je al hebt als duiker. Of tenminste waarvan je denkt dat je ze hebt. Een goed drijfvermogen, masker kunnen ledigen evenals de ontspanner « purgeren », oren klaren, instrumenten in de gaten houden. Al deze vaardigheden moeten vanzelf gaan, bijna zonder erbij na te denken.

De reden hiervoor is dat, meer nog dan bij buddy-duiken, paniek vijand nummer 1 is. Paniek steekt meestal de kop op als enkele kleine problemen (een bril die inloopt, een vin die ergens in vastzit, vermoeidheid) samen optreden om zo stress te veroorzaken, het rationele denken te blokkeren en angst te veroorzaken.

Hier is men met een buddy duidelijk in het voordeel. De aanwezigheid van een buddy, ook al is hij geen grote hulp is dikwijls een psychologische geruststelling. Als je echter alleen bent in een moeilijke situatie is het beangstigend. Daarom moet je 100% zeker zijn van je eigen kunnen en basisvaardigheden. Dit bekom je door training en ervaring.

Sommige duikers vinden opleidingen tot ervaren duiker een hulp om solo te gaan duiken.

Er zijn zelfs instructeurs die solo-duiken bespreken in hun lessen voor gevorderden. Gevorderde training is ook een middel en een gelegenheid om de basis-vaardigheden in stresserende omstandigheden te herhalen zodat je weet dat je erop kan vertrouwen als het ooit echt nodig is. Wel moet gesteld worden dat leren met een goede mentor de beste leermethode is.

6. Inschatten van risico’s bij solo-duiken

Het is nodig om de gevaren van een duikplaats in te schatten als je alleen duikt.

Bijvoorbeeld : wrak- en grotduiken zijn een hoog risico en worden als ondoenbaar bestempeld door de meeste solo-duikers. Verder moet je rekening houden met de andere risico-factoren zoals : slechte zichtbaarheid, lage temperaturen, stroming, wieren,... Deze verhogen allen het risiconiveau en de kans op fouten.

Onder deze omstandigheden kan je beter een buddy zoeken.

Waar je ook voor jezelf de lijn trekt, het is belangrijk dat je een beredeneerde inschatting van de risico’s kunt maken. Je moet het risico dat je loopt afwegen tegen dat wat je bereid bent te aanvaarden en niet tegen hoe graag je wel in het water wil .

7. De juiste ingesteldheid voor solo-duiken

Om risico’s te beperken moet je je er continu van bewust zijn, en er ook zo naar handelen, dat je alleen verantwoordelijk bent voor je veiligheid. Niemand anders kan de vinger gewezen worden voor een weigerende ontspanner of plotse stroming.

Dit is vanzelfsprekend, en geldt ook voor buddy-duiken. Maar het is onvermijdbaar dat als we met een groep gaan duiken we ons overgeven aan de « kudde-geest ».

De mee-duiker is eigenlijk het grootste probleem van het buddy-duiken.

De mee-duiker koestert de gevaarlijke gedachte dat de andere het wel zal oplossen als er problemen zijn. Het mes snijdt dus aan twee kanten. Voor jezelf de beslissing nemen om alleen te gaan duiken kan, we moeten eerlijk zijn, wel eens een openbaring zijn. Want je zal onvermijdelijk je materiaal anders bekijken, de plaats anders evalueren en dan het water inspringen met een indringend gevoel van : ‘nu ben ik op mezelf en alleen op mezelf aangewezen’.

Als je nu solo duikt of niet, dit is uiteindelijk je eigen keuze. Maar als je jezelf aangepast hebt aan de kritische blik om risico’s te beperken voor jezelf zal je automatisch ook een betere buddy-duiker worden.

8. Als ik solo-duik vervalt dan mijn verzekering?

Als jouw federatie het niet toelaat kan de verzekering zich hierop beroepen als zijnde een fout die je maakt. De meeste polissen echter vermelden solo-duiken niet apart. Bij de DAN-verzekering is het OK om solo te duiken. Enkele rechtzaken in de V.S. hebben ook al aangetoond dat verzekeringsmaatschappijen op dit vlak door de rechter teruggefloten werden.

Het is wel een feit dat, door je buddy alleen te laten, waardoor je van hem een onvrijwillige solo-duiker maakt, je aansprakelijk wordt voor wat er met hem gebeurd. Als je aanvaart om een buddy te zijn voor een duik, neem je een verantwoordelijkheid op je die je niet halverwege de duik kan loslaten.

9. De Mythe van de buddy met zelfmoordneigingen

De favoriete horror-story van de solo-duikers is die van de paniekerende buddy, die je ontspanner afpakt, je lood losgooit en je dood veroorzaakt in een verwoede poging om zichzelf te redden. Angstaanjagend ? Doch Waar ?

Het kan, maar het is zeldzaam. In de 474 DAN verslagen met doden die ik bekeken heb van 1992 tot 1996 vond ik zo geen gevallen. Bij de Britisch Sub-Aqua Club (BSAC) kan ik er ook geen vinden (’94 tot ’96). Het is natuurlijk niet altijd mogelijk om uit de verslagen te halen wat er exact gebeurde.

Er zijn wel randgevallen gemeld. Bijvoorbeeld in 1993, een duiker die in een diep wrak penetreerde geraakt in moeilijkheden. Als zijn buddy hem tracht te helpen, ontstaat er een tumult waarbij de buddy zijn masker verliest. De buddy werd gered doch de duiker verdween. Zijn lichaam werd de volgende dag gevonden (DAN Record No. 4493 , 1993).

In 1994 greep een duiker, die tijdens een stijging van een diepe duik zonder lucht viel, in paniek de ontspanner van zijn buddy. Dan liet hij het los en zwom weg. Later werd hij gevonden, verdronken. De buddy was OK ! (DAN Record No. 5994, 1996).

En in 1995 kwam een student in een touw terecht en panikeerde. De instructeur probeerde te helpen maar de student greep de instructeur vast zodat deze bijna verdronk. (DAN Record No. 195, 1997).

Wat meer vookomt is dat de buddy die een redding wil doen, in de problemen komt. Bijvoorbeeld, een duiker wilde een loodgordel ophalen op het einde van de duik. Hij kwam blijkbaar zonder lucht te zitten en probeerde buddy-breathing. Beiden geraakten in de problemen en de duiker kon niet gered worden terwijl de buddy bijna verdronk (DAN Record No. 1892, 1992).

10. Is solo-suiken veiliger dan buddy-duiken ? Enkele bedenkingen

  • Solo-duiken bevordert zelfbehoud, geen afhankelijkheid. Groepen hebben een leider en mee-duikers, en het volggevoel is groter naarmate we onzekerder zijn over ons eigen kunnen.
  • Solo-duikers hebben het gemakkelijker om een gevaarlijke situatie te vermijden. Bij buddy-duiken is het dikwijls de leider die het niveau bepaald wat mee-duikers in problemen kan brengen.
  • Geen gevaar voor een gevaarlijke, panikerende buddy. Het risico is misschien wat overdreven doch een buddy-zijn brengt een verantwoordelijkheid met zich mee, die wel in het eigen nadeel kan zijn.
  • Een solo-duiker zijn aandacht is gefocust op zichzelf, niet verdeeld. Zo is het gemakkelijker om beslissingen te nemen en eventueel het duikplan tijdens de duik te veranderen als je alleen bent.
  • Duikplannen van buddy’s zijn compromissen, waarbij 1 buddy ontevreden is en de andere vindt dat hij te ver (bvb. diep) moet gaan.

BESLUIT

Een solo checklist

Als solo-duiker heb je best een persoonlijke checklist

Als de duikvoorwaarden niet voldoen aan deze lijst, ga dan niet alleen duiken !

  • Maximum diepte

Minder dan 20 meter ? 30 meter ?

Robert von Maier, auteur van « Solo-duiken » stelt het volgende : ‘Ga niet dieper solo dan tweemaal de diepte naar welke je kan vrijduiken’

  • Maximum afstand

Geraak ik weer aan wal of in de boot zonder hulp ?

  • Minimum luchtvoorraad

Je neemt best een grotere reservemarge dan de normale 50 bar.

  • Niets boven je, geen gevaar voor verstrengeling.

Hindernissen boven je (grot, wrak, ijs) maken noodstijgingen veel ernstiger en verstrengelingen zijn soms niet te verhelpen op je eentje.

  • Goede zichtbaarheid, zwakke stroming

Tegen de stroming en het stof opboksen verhoogt de stress waardoor anders kleine probleempjes ernstig kunnen worden.

  • Bouw op ervaring

Vermijd verrassingen door alleen daar solo te duiken waar je al eens geweest bent.

  • Voel je goed

Het is belangrijk om goed in je vel te zitten voor elke duik. Doch dit gevoel moet nog sterker zijn voor een vrijduik of solo- duik. Als je een ongeval tegenkomt waarbij je medische hulp nodig hebt kan je niet zonder buddy.