U bent hier : Homepagina » Duikschool » Artikels » Een bewusteloze duiker redden

Een bewusteloze duiker redden

Veiligheidsaspekten - deel 1

D 10 juli 2014     H 17:44     A Karel Vanlauwe    


agrandir

Voorwoord

Geachte lezer,

Met dit werkstuk heb ik getracht een inzicht te geven in de nieuwe evoluties binnen de duiksport en meer bepaald hun veiligheidsaspekt. Omdat een opsomming van een aantal te volgen veiligheidsregels mij een nogal saai uitgangspunt leek heb ik het over een andere boeg willen gooien.

Eerst ben ik op zoek gegaan naar evoluties binnen de duiksport waar we best niet aan voorbij kunnen gaan. Daarna heb ik getracht objectieve gegevens en studies te vinden die het geheel ondersteunen. Om het geheel vlotter leesbaar te maken heb ik er heel concrete waar gebeurde verhalen van duikers aan toe gevoegd waarbij alleen namen en locaties werden gewijzigd. Het is goed om er even bij stil te staan dat deze verhalen isschien wel vlot lezen doch dat ze steeds weer aanleiding hebben gegeven tot groot enselijk leed. De personen die ik gesproken heb (rechtstreeks of via het internet) ondervinden dit jaren na de feiten nog steeds!

Als lid van de medische commissie was deze studie voor mij persoonlijk bijzonder interessant, ik hoop echter dat iedere lezer van dit werk er nuttige tips uit kan halen om zo zijn persoonlijk besef van het veiligheidsaspekt van zijn hobby te vergroten.

Waar ik wel van overtuigd ben is dat elke ervaren duiker zich wel zal herkennen in een of meerdere beschreven toestanden.

Ik wens U veel leesgenot;
Karel Vanlauwe, kandidaat I3,
lid Medische Commissie

Een bewusteloze duiker redden

(tips voor bootreddingen)

Wat vooraf ging:

Het was een prachtige duik; het zicht op het wrak was beter dan ooit tevoren op de Noordzee. Mijn buddy en ik maakten samen een deco-stop en alles leek O.K.

Ik keek op mijn computer en zag dat de trappen afgewerkt waren. Ik wou het stijgteken naar mijn buddy doen doch ik moest vaststellen dat hij al weg was.

Toen ik naar boven keek kon ik hem zien aan de oppervlakte. Bizar.

Ik ging naar boven en riep; geen respons.

Nu zag ik het, hij dreef met zijn aangezicht in het water! Shit!

Ik riep naar de boot, floot en draaide mijn buddy om, geen teken van leven.

De schipper reageerde onmiddellijk en hij was gelukkig slechts enkele meters verwijderd.

De schipper boog voorover om mijn buddy op te trekken, recht omhoog. Dit lukte niet!

Ik trok mijn loodgordel los, wat ik ook al veel langer had moeten doen.

We probeerden opnieuw maar de wand was te hoog. We dreven hem naar de achtersteven en probeerden hem via de duikladder omhoog te trekken. Niets lukte!

Ik begon te panikeren. Haal een touw! Dit zou moeten lukken.

Na veel gesukkel lukte het ons om een lijn onder zijn oksels te bevestigen.

Duwen en trekken en hij lag op het dek.

Nadien verliep alles volgens een automatisme. We legden hem neer en begonnen de reanimatie.

Maar hoeveel kostbare tijd waren we kwijt?

In het hospitaal

Later zat ik in het ziekenhuis verdwaasd de scene steeds weer te herhalen.

Ik trachtte te ontdekken wat ik anders had kunnen doen.

Wat zou er beter geweest zijn voor mijn buddy?

Ik herleefde het hele gebeuren; van de deco-trap totdat ik zag dat er iets fout was, waren slechts enkele seconden. Geen vertraging, dat was dus O.K...

Het lukte mij ook om hem naar de boot te krijgen, maar in de boot?

Daar ging alles fout!

Ik vergat het lood af te gooien. Erg stom.

Hoe kan je dat nu vergeten? We kregen hem niet uit het water.

Het was een triest schouwspel.

Twee volwassen mannen niet in staat een bewusteloze duiker uit het water te krijgen! Waarom niet?

Dan naar de achtersteven, meer tijdverlies. De ladder was te hoog, zelfs met al die helpende handen. Uiteindelijk kregen het touw en nog meer helpende handen hem
uit het water.

Hoe lang had dit alles geduurd?

Of nog belangrijker: wanneer had hij eigenlijk gestopt te ademen?

Ik telde de minuten op mijn hand.

Als een persoon stopt met ademen duurt het
slechts 4 minuten voor er hersenbeschadiging optreedt

... deze woorden uit de cursus Hulpverlening-duiken schoten mij te binnen.

Was dit een succesvolle redding?

Ja, de duiker werd uit het water gehaald, de reanimatie was goed want hij begon spoedig weer te ademen, eens aan boord.

Laat ons eens overlopen water beter had gekund.

Praktijkoefening

In de meeste lessen worden reddingen met boot besproken doch zelden in de praktijk gebracht. Als het al geoefend wordt is de situatie dikwijls erg verschillend van de normale clubduik-omstandigheden.

Een ander belangrijk punt is dat een onbewuste persoon een echt «dood» gewicht is waar totaal geen medewerking van komt. Hoe goed je het ook oefent, de realiteit is
altijd stukken moeilijker.

Enkele tijdstippen nadenken alvorens in actie te schieten zou in dit geval zeker voordeel opgeleverd hebben. Tijd is cruciaal om hersenbeschadiging te vermijden.

Alle duiken zijn trouwens verschillend:

Het aantal duikers, de verdeling van grote en kleine, lichte en zware duikers, het soort duik, het soort boot, een pier vanwaar gedoken wordt, ...

Gezien de grote diversiteit aan situaties moeten we eens kijken op welke manier je
kan oefenen in een club of een groep duikers.

1. Opblaasbare boten

Als men een opblaasbare boot gebruikt, lijkt het simpel om een duiker over de zijkant te trekken.

PNG - 85.5 kB

Wat echter frequent gebeurt, is dat de benen van het slachtoffer onder de boot drijven en fungeren als een zeer efficiënte tegenhouder.

In Australië gaat de «Surf Life Saving Society» nooit zijn opblaasbare boten volledig stilleggen tijdens een redding; juist om te verhinderen dat debenen onder de boot inkomen.

Ze varen langzaam verder zodat het slachtoffer langzij komt te liggen. En de beweging helpt ook bij het in de boot rollen van het slachtoffer. Het enigste nadeel is de bewegende schroef natuurlijk.

Een duiksituatie is echter meestal met een geankerde boot en niet varend.

De duiker zo uit het water heffen lijkt eenvoudig.

Probeer de duiker met het aangezicht van U weg zijdelings in de boot te trekken. Zo zullen de benen ook niet met diverse darmen hinderen.

Een alternatief is hem plat op het oppervlak te leggen en zo in de boot te rollen.

2. Kleine rigide boten (4-7m)

Kleine boten zijn eventueel ook geschikt om de reeds besproken technieken toe te passen, doch een kleine boot kan kantelen als 2 of meer redders langs één zijde staan en tel daar nog het gewicht van de drenkeling bij, en iedereen is aan het zwemmen.

Hierbij een praktijkvoorbeeld van hoe moeilijk een redding kan zijn zonder voorafgaande planning.

De duikers, 2 mannen, lieten een niet-duiker, de vrouwelijke partner in de boot. Een ‘zonder lucht’-situatie eindigde in buddy-breathing waarbij de luchtgever zonder lucht viel en een versnelde stijging deed. Aan de oppervlakte gekomen was de duiker eenzijdig verlamd.

De buddy trok hem naar de boot waar hij samen met de vrouw, die in de boot stond te wachten, de nu reeds onbewuste duiker in de boot trok.

Dit via het verlaagde stuk langs de buitenboordmotor. (dit was de enige manier om te vermijden dat de boot zou omkippen). De duiker die nu met het gezicht naar beneden, het achterste naar boven en de benen nog in het water lag, moest met veel moeite verder in de boot getrokken worden. Dit duurde verschillende minuten .

Gelukkig ademde de duiker de hele tijd, een niet-ademend slachtoffer kon al dood geweest zijn. De redders geven toe dat ze op een bepaald moment niet verder konden en moesten rusten uit pure noodzaak.

De enige methode is eigenlijk uitzoeken welke methode het best bij jouw boot past door diverse technieken te oefenen. Dit spaart kostbare tijd in geval van nood.

3. Grotere boten (>7m)

Deze boten hebben meestal meer crew aan boord en zijn eigenlijk groot genoeg om reddingssystemen aan boord te hebben.

Hieronder verstaan we hulptoestellen en materiaal.

Voordelen zijn dat men minder mensen nodig heeft doch snelheid en gemak van bediening zijn essentieel.

  • Drijvende Stretcher

Deze kan onder het slachtoffer geschoven worden zodat deze horizontaal uit het water gehaald kan worden. Hier hebben de redders ook een goede grip op bij het heffen. De horizontale positie is een groot voordeel doch geen absolute noodzaak.

  • Katrollen

Als de boot een stevige mast heeft kan een katrol oplossing bieden doch deze systemen zijn dikwijls traag. Het ziet er goed uit doch als het 10 minuten duurt om de duiker uit het water te krijgen, vergeet het dan maar.

  • Touwen met knopen

Een beschreven techniek is die met twee touwen met aan de uiteinde knopen om grip te hebben. Het slachtoffer wordt over deze touwen geplaatst en zo aan boord getrokken. Nadeel is dat je met 2 in de boot moet zijn en dat het touw rond de borst bij het trekken dikwijls rond de nek komt te zitten. Een slappe bewusteloze duiker valt dikwijls tussen de 2 touwen door. Kortom ; een vrij waardeloze techniek.

  • Touwen met net ertussen

Hetzelfde principe als hierboven doch met een net ertussen. Dit systeem is veel beter, alleen komt het duikgerief dikwijls vast te zitten in het net gedurende elke stap van de redding.

Beter zou zijn, een zeildoek te gebruiken (geen absorberen materiaal !) best met enkele gaten om geen kilo’s water mee te heffen.

Zeer handig is als één zijde van dat systeem dan aan de boot vast zit zodat men, door aan de andere zijde te trekken de duiker al rollend in de boot kan heffen.

  • Net met plastic segmenten

Dit is een systeem dat commercieel gemaakt wordt.

De plastic segmenten hebben een heffend effect in het water en ze beschermen de duiker tegen kneuzingen bij het aan boord rollen. Dit systeem heeft het grote voordeel dat het ook als een alternatieve duikladder kan gebruikt worden. Het neemt bovendien weinig plaats in.

  • Duikplatform

Boten met een duikplatform zijn meestal zo groot dat een crew mankracht genoeg heeft om de duiker op het platform te krijgen. Hier wordt het probleem dus met pure mankracht opgelost.

Vele handen maken licht werk

Goede Coördinatie

Coördinatie is erg belangrijk als er 2 redders bij betrokken zijn en het slachtoffer in positie gehouden moet worden. Hier moeten armen en benen gebruikt worden als het slachtoffer bij zijn pak gegrepen wordt en zo in de boot getrokken wordt.

Niet de elegantste manier maar erg efficiënt. Hierbij moet wel altijd erg op de positie van het hoofd gelet worden.

Samengevat

De boodschap is eenvoudig : eerst plannen dan oefenen.

Het doel is snelle en veilige verwijdering van de drenkeling uit het water door de aanwezige personen. Optimaal is het horizontaal uit het water halen met het hoofd gefixeerd doch in de realiteit is dit dikwijls verre van haalbaar.

Op dat moment is inventiviteit en snelheid belangrijk !

Dus nogmaals : bij elke boot hoort een eigen scenario.

Ook belangrijk om te weten is dat bij duiken rug- en nekletsels zeldzaam zijn. Als deze letsels vermoed worden zijn er universele standaards die zeggen dat redding via de lucht noodzakelijk is.